Зуны налгар өдрүүд ирж, амралт, аялал зугаалгын улирал эхэллээ. Гэр бүл, найз нөхдөөрөө гол ус бараадаж, ууланд алхаж, задгай агаарт цагийг өнгөрүүлэх шиг сайхан зүйл үгүй. Гэвч энэ үеэр манай орны хурц нар, хуурай бөгөөд ширүүн салхи арьсыг хамгийн ихээр туйлдуулж, гэмтээх эрсдэлтэй байдаг.
Задгай агаарт цагийг өнгөрүүлэхэд халуун агаар, нарны гэрэл, хуурай салхи гурав хавсарч, арьсны хамгаалалтын бүрхүүлийг сулруулж эхэлдэг байна. Үүнээс болоод арьсны чийг ууршиж, өөрөө өөрийгөө хамгаалахын тулд илүү их тос ялгаруулдаг бөгөөд энэ нь явсаар батгашилт, улайлт, хуурайшилт гээд олон асуудлыг ар араас нь дагуулж болзошгүй юм. Энэ үеэр бидний арьсанд яг юу тохиолддог, түүнээс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх тухай хэрэгцээт 6 зөвлөмжийг нэгтгэн хүргэж байна.
1. Гаднаа тослогдож гялтганавч, дотроо хатаж хуурайших асуудал
Халууны улиралд нүүр амархан тослогдож, батга гарамтгай болдог хэр нь нөгөө талдаа арьс таталдаж, улам барзайх тохиолдол гардаг. Үүнийг арьс чийгтэй байгаагийн шинж гэж андуурч болохгүй бөгөөд хэрэг дээрээ гүн хуурайшилтын илрэл байж болно. Олон улсын дерматологийн “Journal of Investigative Dermatology” сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар, орчны температур ердөө 1 градусаар нэмэгдэхэд арьсны тос ялгаралт даруй 10 хувиар өсдөг нь тогтоогджээ. Халуунд ийнхүү тосны булчирхайнууд хэт идэвхжиж, гадаргуу руу их хэмжээний тос ялгаруулдаг ч хурц нар, салхи нь арьсны өнгөн давхаргаас ус уурших үйл явцыг хурдасгаж, гүн дэх чийгийг нь хатаадаг байна. Өөрөөр хэлбэл, арьс чийггүйдэж, өөрийгөө хамгаалахын тулд улам их тос ялгаруулж буй хэрэг юм.
Хэрхэн сэргийлэх вэ: Арьс тослогдож байна гээд чийгшүүлэгчээ орхиж болохгүй. Харин хүнд, өтгөн бүтэцтэй тосноос татгалзаж, нүхжилт бөглөхгүй хөнгөн гель эсвэл усан бүтэцтэй чийгшүүлэгч сонгохыг зөвлөж байна. Найрлагадаа тосжилтыг тэнцвэржүүлэх ниацинамид (Niacinamide) болон гүн чийгшүүлэх гиалуроны хүчил (Hyaluronic Acid) агуулсан бүтээгдэхүүн илүү тохиромжтой байдаг аж.
2. Хурц наранд улайж, түлэгдэх асуудал
Ил задгай газар удаан явсны дараа арьс огцом улайж, халуу оргин хорсдог. “The New England Journal of Medicine” сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар, энэ нь нарны хэт ягаан туяа арьсны эсийг гэмтээснээс үүддэг эсийн түвшний хариу үйлдэл болохыг тогтоожээ. Наранд гэмтсэн эсүүд устах явцад биеийн дархлааны систем тухайн хэсгийг нөхөн сэргээхээр цусны эргэлтийг огцом нэмэгдүүлдэг байна. Иймээс бидний харж буй улайлт, халуу оргих мэдрэмж нь тухайн хэсэг рүү цус ихээр шахагдсаных бөгөөд үрэвссэн арьс эмзэгшиж, хорсож өвддөг байна.
Хэрхэн сэргийлэх вэ: Нарнаас хамгаалах SPF 30 эсвэл 50-тай нарны тосыг хоёр хуруу дагуулан зузаан түрхэж, задгай агаарт 2 цаг тутамд шинэчилж байх хэрэгтэй. Мөн өглөө нарны тосныхоо доор нарны үүсгэдэг хортой молекулуудыг саармагжуулдаг витамин С (Vitamin C) серум хэрэглэвэл хамгаалалтыг нь хоёр дахин нэмэгдүүлдэг болохыг Америкийн дерматологийн академийн судалгаагаар баталжээ.
3. Хүчтэй салхинаас үүдэлтэй арьсны улайлт, хорсолт
Бүрхэг өдөр ч ширүүн салхинд явсны дараа арьс яг наранд түлэгдсэн мэт улайж хорсдог бөгөөд үүнийг анагаах ухаанд "салхины түлэгдэлт" гэж нэрлэдэг байна. "International Journal of Cosmetic Science" сэтгүүлийн судалгаагаар, хүчтэй салхи нь арьсны гадаргуугийн чийгийг хуурайшуулаад зогсохгүй, эсүүдийг хооронд нь холбодог хамгаалалтын давхаргыг гэмтээдэг болохыг тогтоожээ. Үүнээс үүдэн арьсны өөрийгөө хамгаалах чадвар даруй 40 хувиар буурдаг байна. Хамгаалалтын давхарга гэмтсэнээр арьсанд бичил цууралт үүсэж, доорх нарийн мэдрэлүүд ил гарч цочирсноор арьс хорсож өвддөг аж.
Хэрхэн сэргийлэх вэ: Салхитай өдөр арьсны гадаргуу дээр хамгаалалтын бүрхүүл үүсгэдэг цайрын исэл (Zinc Oxide) агуулсан минерал нарны тос түрхэх нь салхины шууд үрэлтээс давхар хамгаалдаг аж. Мөн салхинд өртөж суларсан арьсны хамгаалалтын давхаргыг буцааж сэргээхийн тулд найрлагадаа церамид (Ceramide) агуулсан тос, бүтээгдэхүүнээр арьсаа гүн чийгшүүлж, тэжээл өгөх хэрэгтэй байна.
4. Илүүдэл тос, тоос шорооноос үүдэлтэй нүх сүв бөглөрөх асуудал
Аялал зугаалгын үеэр наалдсан тоос шороо, орчны бохирдол болон нарны тосны үлдэгдэл нь арьсны нүх сүвийг маш хурдан бөглөж, батга үүсэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг байна. "Journal of Dermatological Science" сэтгүүлийн судалгаагаар, халуун агаар, өндөр чийгшил болон бохирдол хавсрах нь батга үүсгэгч бактери үржих таатай орчныг бүрдүүлж, тэдгээрийн үржлийг энгийн үеэс даруй хоёр дахин хурдасгадаг болохыг баталжээ. Энэ үед ширүүн гуужуулагч, скрабаар арьсаа үрж угаах нь наранд эмзэгшиж, салхинд хуурайшсан арьсыг улам гэмтээж, үрэвслийг сэдрээх эрсдэлтэй байдаг.
Хэрхэн сэргийлэх вэ: Орой бүр тосон болон усан суурьтай бүтээгдэхүүнийг дараалдуулан хэрэглэж, арьсны бохирдлыг гүйцэд цэвэрлэх (Double Cleansing) шаардлагатай. Түүнчлэн арьсаа ширүүн үрж гэмтээхгүйн тулд нүх сүвд хуримтлагдсан илүүдэл тосыг гүн цэвэрлэх үйлчилгээтэй салицилийн хүчил (BHA) агуулсан бүтээгдэхүүнийг долоо хоногт 1-2 удаа хэрэглэхийг зөвлөдөг байна.
5. Хөлс, чийгнээс шалтгаалж арьс загатнах, тууралт гарах асуудал
Урт хугацаагаар алхах үед хөлс нь тоос шороо, арьсны тослогтой холилдон нүх сүвийг бөглөж, улмаар хөлсний тууралт үүсгэдэг. Олон улсын дерматологийн судалгаагаар, хөлсөн дэх давсны найрлага арьсны гадаргуу дээр удаан байх нь арьсыг цочроож, үрэвсүүлдэг болохыг тогтоожээ. Ингэж хөлс гадагшилж чадахгүй арьсан доор түгжигдсэнээс болж арьс загатнаж хорсон, жижиг гүвдрүүнүүд туурдаг байна.
Хэрхэн сэргийлэх вэ: Хөлс бие дээр хатаж арьс цочрохоос сэргийлдэг, агаар сайн нэвтрүүлдэг даавуун эсвэл спортын зориулалттай хувцас сонгох нь илүү үр дүнтэй. Мөн хөлсөлсөн даруйдаа арьсаа цэвэр усаар зайлах эсвэл зөөлөн, чийгтэй алчуураар арчиж цэвэрлэж байх хэрэгтэй. Хэрэв нэгэнт тууралт үүссэн бол загатнааг намдаах үйлчилгээтэй каламин (Calamine) лосьон эсвэл алое вера (Aloe Vera) гель түрхэж, арьсаа тайвшруулах боломжтой байна.
6. Нарны харшил буюу арьс загатнаж, цэврүүтэх асуудал
Наранд гараад удаагүй байхад л арьс загатнаж, жижиг улаан цэгүүд үүсэж, хүндэрвэл цэврүүтэх тохиолдол байдаг шүү дээ. Хүмүүс үүнийг зүгээр л наранд түлэгдчихлээ гэж боддог ч энэ нь үнэн хэрэгтээ нарны туяанаас үүдэлтэй харшил юм. Нарны хэт ягаан туяа арьсны гүнд нэвтрэх үед бидний биеийн дархлааны систем наранд өртсөн арьсыг "гадны аюул" хэмээн хүлээж авдаг байна. Улмаар дархлааны эсүүд тэр хэсгийг хамгаалахаар ажиллаж эхлэхдээ арьсыг улам эмзэгшүүлдэг бөгөөд үүнээс болж маш хүчтэй загатнаж, гүвдрүүт тууралт үүсдэг аж.
Хэрхэн сэргийлэх вэ: Зөвхөн нарны тосонд найдалгүйгээр урт ханцуйтай хувцас, өргөн хүрээтэй малгай болон нарны шилийг хамтад нь хэрэглэж хэвших нь зүйтэй юм. Харин нарны тосны хувьд арьсны гүнд нэвтэрдэг туяанаас маш сайн хамгаалдаг, гадаргуу дээр нь хамгаалалтын бүрхүүл үүсгэдэг цайрын исэл (Zinc Oxide) агуулсан минерал нарны тосыг сонгохыг зөвлөдөг байна.
Эдгээрээс харахад халууны улиралд арьсанд тулгардаг асуудал бүр өөрийн гэсэн шалтгаантай, бас маш тодорхой шийдэлтэй байдаг аж. Нүүр тань их тослогтоод байвал чийг нь дутсаных, улайж хорсоод байвал хамгаалалт нь суларсных гэж ойлгож болох юм. Тиймээс нарны тосоо тогтмол сэргээж, арьсаа гүнээс нь сайн чийгшүүлж, оройдоо заавал давхар цэвэрлэж хэвшээрэй. Арьсныхаа өгч буй дохиог зөв мэдэрч, зөв халамжилж чадвал цаг агаар ямар ч байсан арьсаа эрүүл, гоё хэвээр нь авч үлдэх бүрэн боломжтой юм шүү.
Сэтгэгдэл