Индонезийн Муна арал дээрх Liang Metanduno хэмээх агуйн ханан дээрх эртний уран зургийн галерейг жуулчид олон жилийн турш нисэж буй хүн дүрсүүд, завин дээрх далайчид, морь унасан дайчдын дүрслэлийг сонирхон үзэхээр зорин очдог байжээ. Гэвч 2015 онд Индонези улсын археологич Адхи Агус Октавияна илүү эртний олдвор хайх зорилгоор тус агуйг зорихдоо өмнө нь хүмүүсийн олж харж байгаагүй хэдэн мянган жилийн өмнөх сонирхолтой олдворыг олсон байна.
Агуйн таазны олон мянган жилийн өмнөх эртний зургуудын доор, тахианы хүрэн зургийн ойролцоо хүний хоёр гарын сүүдэр дүрс байсан бөгөөд тус зургийн гарын хуруу нь хурц үзүүртэй, амьтны сарвуу шиг байсан нь судлаачдын анхаарлыг ихээр татаж байжээ.
Археологич Октавияна болон Австралийн Гриффитийн их сургуулийн археологич, геологич Максим Оберт, мөн бусад судлаачид хамтран археологийн олдворын насжилтыг тогтоодог шинэ аргыг ашиглан тус хадны зураг нь ойролцоогоор 67,800 жилийн настай болохыг тогтоосон байна. Энэхүү шинээр тогтоосон Мунагийн хадны зураг нь судлаачдын өмнө нь баримтжуулаад байсан хадны зургаас 16,600 жилээр, Испаниас олдсон Неандертальчуудын бүтээл гэж үздэг гарын сүүдэр дүрснээс ойролцоогоор 1,100 жилээр илүү эртний хадны зураг болох нь тогтоогджээ.
Тус хадны зураг нь хүн төрөлхтний урлагийн түүх, дүрслэх чадвар, оюун ухааны хөгжил нь маш эртнээс эхтэй байсныг харуулсан явдал болсон юм. Өмнө нь зөвхөн Европ, Африк орчмын олдворуудаас хүний үүсэл хөгжлийг судалдаг байсан бол энэхүү шинэ олдвор нь Ази, Австрали руу чиглэсэн эртний нүүдэл, соёлын түвшний талаарх судалгааг эхлүүлэхэд чухал ач холбогдолтой түүхийн олдвор болж байгаа аж.
Энэхүү судалгааны үр дүнг 2026 оны нэгдүгээр сард Nature сэтгүүлд нийтэлсэн бөгөөд бусад судлаачид тухайн бүс нутгаас цаашид маш эртний олон урлаг, бичгийн эх сурвалжууд олдох боломжтой хэмээн таамаглаж байгаа аж. Liang Metanduno-гийн энэхүү гарын сүүдэр нь зөвхөн урлаг төдийгүй хүн төрөлхтний сэтгэхүйн хөгжлийн түүхийг дахин тодорхойлж буй олдвор гэдгээрээ дэлхийн археологийн томоохон нээлт болж байна.
Эх сурвалж: National Geographic
