Цас хаялан нар жаргахтай зэрэгцэн утаатай хотоос 998 км зайд орших Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сум хэмээх уушги баярлам газар ирэв. Тус суманд шөнөдөө -40 хэмийн хүйтэн болох ба энэ нь тэндхийнхний хувьд энгийн үзэгдэл. Өдөртөө -25 хэмийн хүйтэн байхад л гадаа хүүхдүүд тоглож, нутгийн залуус дээлийнхээ энгэрийг задгайлах нь холгүй холхино. Урд талдаа алдарт Жарганатын гол, Хорьдол Сарьдагийн нуруу харагдах нь нүдний баясгалан гэлтэй.
Эндхийн бүх зүйл огт өөр ертөнц мэт цоо шинэ санагдана. Сумын төвийн сонин сайхантай танилцан явсаар, чарганд хүүхдээ суулган харьж буй хүнтэй таарав. Эл үзэгдлийг харснаар зураг дарах сэдэл төрж, маргааш өглөө нь эртлэн босон голын жавар хүүрэглэхтэй зэрэгцэн чаргандаа суугаад цэцэрлэгээ зорих багачуудын зургийг дарсан юм.
Төмөр хөлтэй чарганы дээр аав ээж нар мод, цаасан хайрцаг бэхэлж хүүхдүүдээ суулгаад, дээлээр хучин зөөх аж.
Дөрөв орчим насны бор малгай, цэнхэр хүрэм, эсгий гуталтай “лут эр” чаргаа чирсээр цэцэрлэгийн шонгоос морио уях мэт уяж орхино. Ийнхүү тэрбээр цааш хээв нэг алхаад явчхав. Монгол хүүхэд ингэж л өсөж торнидог гэлтэй.
Нутгийнхан чаргыг “цанаг” гэж нэрлэнэ. Зураг даран зогсож ахуйд нутгийн хижээл насны нэгэн ах ирж “Би ч багадаа цанаганд сууж, ааваараа чирүүлэн харьдаг байлаа. Одоо бол цанагаараа мөс, түлээ, гурил гээд бүгдийг л зөөдөг болж дээ. Сайхан дурсамж шүү” хэмээсэн юм.
Нар хэвийх үед цэцэрлэгийн багачууд цанагандаа суугаад, гэрийнхний хамт гэр өөдөө инээлдсээр харих нь сэтгэл бүлээцэм. Тэр дундаас улаан хүрэмтэй жаахан охин цанаган дээрээсээ “Баяртай ах аа, миний зургийг аваарай” хэмээн далласаар зөрлөө. Цанагандаа суугаад явах хүүхдүүдийн инээд цав цагаахан, яг л Зүмбэрлэх уулынхаа орой шиг ажээ.
Гэрэл зураг, бичвэрийг: Д.Занданбат
